Postaci u Wilsona to wyraziste figury, nie wielowymiarowe postaci

Granica między człowiekiem a scenografią zaciera się na przykład podczas Nocy Walpurgii, kiedy dwanaście baletnic staje się tłumem zwielokrotnionym w układzie luster. Jak w kalejdoskopie. Lustra też tańczą.Szczególnie poruszyła mnie pierwsza scena zbiorowa, kiedy miasto idzie się bawić, śpiewa o winie i zalotach. Poszczególne grupy społeczne wyglądają jak grupy sylwetek wyciętych z papieru, ruszają się jak marionetki. W rzeczywistości są marionetkami w rękach Mefisto, ale o tym przekonujemy się później…

Marionetki wszystkich grup społecznych idą się bawić - Mefisto zaciera ręce

Wilson jest oszczędny, przestrzeń i ruch wyczyszczone są ze wszystkich zbędnych elementów. Fascynuje mnie sposób, w jaki reżyser używa świateł i koloru (zestawienie szarości z kolorami bardzo wyrazistymi).

Żałuję tylko, że Wilson wybrał właśnie tę operę. Fabuła, mimo że oparta na wielkim dziele Goethego, jest żenująco banalna i naciągana. Muzyka również do mnie nie przemówiła (ale tu nie wiem, nie znam się). W efekcie momentami (na przykład podczas II aktu) porządnie się nudziłam.

Kilka dni temu zaczęłam czytać „Kamień na kamieniu” Wiesława Myśliwskiego. Czytam i uśmiecham się, a nawet wybucham śmiechem. Kiedy Szymek Pietrucha instruuje, jak się bałamuci panny, kiedy próbuje odnaleźć się w świecie przeorganizowanym przez pojawienie się samochodów, nawet kiedy na polach pełnych poległych Rosjan i Niemców szuka butów dla młodszego brata.

Ale mój śmiech nie jest niewinny. Wstydzę się swojego śmiechu. Bo ja nie śmieję się z sytuacji. Śmieję się z Szymka Pietruszki, człowieka niewykształconego, pozbawionego oczywistego dla mnie wychowania i wiedzy, człowieka myślącego zarazem magicznie i praktycznie. Kto dał mi prawo się z niego śmiać? Kto dał mi prawo śmiać się z mieszkańców bieszczadzkiej wsi w obejrzanym tydzień temu „Winie truskawkowym” według „Opowieści galicyjskich” Stasiuka, tej galerii ludzkich typów upijających się na umór tytułowym trunkiem?

Poza tym śmiech ten staje się gorzki, kiedy tylko pomyślę, że byli i są ludzie, którzy naprawdę w ten sposób postrzegają świat. Boję się dalej czytać „Kamień na kamieniu”, bo podejrzewam, dokąd zaprowadzić może Szymka Pietruszkę wybuchowa mieszanka naiwności i pragmatyzmu, gdy do jego świata zawita nowy System.

Przypomina mi się młody chłopak zapatrzony w „Generała Nila„, który potem prowadzi go na śmierć. Łatwo go potępiać… Ale gdzie niby miał znaleźć się po wojnie nastoletni repatriant, któremu nikt nie zdążył wpoić zasad i który szuka kogoś, kto powie mu jak myśleć? Partia mu to powiedziała – prosto i jednoznacznie. Jak bardzo musiał być zaskoczony, gdy jeden z jego młodzieńczych autorytetów okazał się zdrajcą.

Czy my możemy coś z tym zrobić? Praca u podstaw? Skąd wiedzieć, czy człowiekiem, który postępuje w sposób z naszego punktu widzenia godny potępienia, kieruje inny światopogląd czy jakiegokolwiek światopoglądu brak?

No i będzie Uśmiech bez Kota.

I rzeczywiście spektakl wydaje się porażką… do czasu, kiedy Wieńczysław Gliński „leci Hamletem”, pyta „być albo nie być”. I nagle okazuje się, że to właśnie Faust i Hamlet oraz grupa starych aktorów potrafią więźniów poruszyć. (Podobnie jak w „Braciach Karamazow” Zelenki zdają się odpowiadać na pytania, które siedzą gdzieś w głębi tych zbłąkanych dusz) .

Wieńczysław Gliński

Bo oni nie tylko żyją sztuką, oni tą sztuką są.

Spadło to na mnie podczas filmu „Jeszcze nie wieczór…” Jacka Bławuta jako szokująca prawda. Na deskach teatralnych  można dziś zobaczyć i usłyszeć aktorów, którzy rewelacyjnie grają - Frycz, Stenka, Gajos, Radziwiłłowicz i jeszcze kilku by się znalazło.

Ale Stefan Burczyk i śp. Wieńczysław Gliński nie grają. Oni po prostu mówią klasyczne monologi - i to jest prawdziwe, i to jest sens w czystej postaci. Podobnie jak śp. Fabian Kiebicz i Irena Kwiatkowska, którzy już grać nie mogą, ale ich obecność nadaje całej historii znaczenie.

Stefan Burczyk

Kiedy zobaczę TAKIE aktorstwo w teatrze? Czy wszyscy wielcy aktorzy mieszkają w Skolimowie?

Więcej o filmie Jacka Bławuta „Jeszcze nie wieczór” jak zwykle na Filmweb

Zacznijmy od tego, że oglądałam „Wojnę…”, siedząc pomiędzy pomiędzy kilkuosobową grupą uhahanych, chyba już lekko wstawionych, wzajemnie popisujących się, ale niepozbawionych inteligencji ludzi a moim bardzo porządnym, ale umiejącym się pięknie dziwić facetem. Na początku filmu oceniłam tę sytuację jako mało komfortową – z jednej strony grozi mi ogłuchnięcie od niewybrednych dowcipów towarzystwa, z drugiej usłyszę zaraz wyrzut „na coś Ty mnie zabrała”. 

Ale nie. Ku mojemu zdziwieniu po chwili okazało się, że salwy śmiechu z obu stron są mniej więcej równe, i co ciekawe wybuchają w tych samych momentach. Co jakiś czas słyszałam – tym razem naprzemiennie – całkiem inspirujące komentarze.

Czy to wystarczy, żeby uznać ten film za dobry?

Mnie nie wystarczy. Piszę więc dalej.

OK, nie wierzę, że dres w stylu Silnego na dzikim haju zadaje sobie pytania o sens życia, ale oglądając jego zmagania z rzeczywistością i ze zwidami, muszę sama siebie zapytać, czy ja nie zadaję ich sobie zbyt rzadko. 

A patrząc na kobiety, które są siła sprawczą wszystkiego, co Silnego spotyka, nie mogę nie pomysleć, ile z każdej z nich we mnie – egzaltowanej Andżeli, pragmatycznej Ali, agresywnej Nataszy i blondynki Magdy.  (BTW, recenzenci zachwycają się Szycem, a mnie powaliły role kobiece – świetna Strzelecka i Bohosiewicz, ale naprawdę fantastyczna Gąsiorowska. Tylko Masłowska – niech ona lepiej pisze).

Od strony formalnej to film zbudowany na cytatach. I jeśli uwielbiam Eco i Rushdie za piętrzenie przede mną zagadek „z czego to pożyczyłem?”, to Żuławski ujmuje mnie tym samym. Literatura czy film – zabawa podobna.

I tu dochodzimy do zgrzytów. Otóż film to nie literatura. I czasem coś, co napisane, jest surrealistyczne i nowatorskie, przełożone dosłownie na obraz staje się wulgarne i płaskie – patrz rzyganie kamieniami.

I co?  I błagam, nie porównujcie „Wojny…” do „Pulp Fiction” – to filmy z zupełnie innej półki. Pierwsze, w odróżnieniu od drugiego, nie jest dziełem genialnym. A jednocześnie nie jest tylko rozrywką – zadaje pytania i zadaje ból, nawet gdy zwijamy się z (podszytego zażenowaniem) śmiechu.

Patrz też:

• Recenzje „Wojny Polsko-Ruskiej” na Filmweb.pl
• Recenzje „Wojny Polsko-Ruskiej” na Gazeta.pl

Brak najważniejszego jak się wydaje zmysłu pozornie zaciera różnice między ludźmi (kto jest czarny, kto jest stary, kto jest brzydki). Pozornie, bo wszyscy wiedzą, że te różnice są tylko ukryte albo chwilowo straciły na znaczeniu. Brak wzroku pozbawia również świat mechanizmu natychmiastowego społecznego karcenia – ludzie brudzą, śmiecą, zdradzają i chodzą nago, bo przecież nikt tego nie zobaczy.

Co się dzieje z ludźmi w świecie bez sankcji? Co się dzieje z ludźmi uwięzionymi, głodnymi, ludźmi, którzy się boją? Zadbana i przebojowa pani doradca finansowy wpada w depresję, władzę przejmują złodzieje, a mężczyźni nie upomną się o honor swoich kobiet.

Ciekawe, że w takim świecie, nawet gdy większość chce zaprowadzić ład i solidarność, wystarczy jeden buntownik by wszystko to zepsuć, żeby zwyciężyły najgorsze instynkty, żeby zapanowała wojna i gwałt.

Dlaczego myślę, że taki właśnie jest ten świat.

Amelia ze swoim naiwnie pozytywnym podejściem do świata, świadomie kreowała rzeczywistość wokół siebie, starała się czynić ją lepszą. Swatanie pary w kawiarni, wysłanie ojca w podróż, dodawanie sensu życia młodemu, staremu i niewidomemu realizowała w gruncie rzeczy zaprzęgając do tego psychologię, chociaż może nie do końca zdawala sobie z tego sprawę.

Alisa jest totalnie naiwną dziewczyną, która pruje przez życie pełna wiary, ale kompletnie nie rozumie otaczającego ją świata.

Jedyne co je łączy to optymizm i poczucie, jakie w nas budują, że to właśnie one są prawdziwe, to właśnie one mają rację.

Teraz uczę się tego na nowo. To fascynujące. Wiosna.

Czy to przypadek, że ten sen przyśnił mi się po tym, jak eksperymentowałam z odrzucaniem niesprzyjających mi przekonań? Mam nadzieję, że ten sen miał jednak jakiś cel, bo inaczej byłby nie do zniesienia.

Paskudne czerwone robale wychodziły. I wychodziły. I rozbiegały się. Było ich dużo, coraz więcej. A ja, zazwyczaj odważna i niedostrzegająca w robalach paskudztwa, potrafiłam tylko stać pośrodku i krzyczeć, wrzeszczeć jak rozhisteryzowana panienka.

Czyżbym aż tak była do swoich paskudnych przekonań przywiązana? Czyżby było ich tak wiele? Czyżby rzeczywiście wszystkie dziś w nocy uciekły?